KAMULAŞTIRMA DAVALARI

Kamulaştırma, idarenin bedelini ödemek şartıyla ve kamu yararını gerekçe göstererek bir taşınmaz mal üzerine hak sahibi olmasıdır.

Kamulaştırma yalnızca yetkili idare tarafından, kamu yararı gerekçesiyle, özel mülkiyete konu olana taşınmaz üzerinde ve bedeli peşin ödenerek yapılabilir. Aksi halde kamulaştırmasız el atma söz konusu olacaktır.

Kamu yararının gerektirdiği hallerde gerçek ve özel hukuk tüzel kişilerinin mülkiyetinde bulunan taşınmaz malların, Devlet ve kamu tüzel kişilerince kamulaştırılmasında yapılacak işlemleri, kamulaştırma bedelinin hesaplanmasını, taşınmaz malın ve irtifak hakkının idare adına tescilini, kullanılmayan taşınmaz malın geri alınmasını, idareler arasında taşınmaz malların devir işlemlerini, karşılıklı hak ve yükümlülükler ile bunlara dayalı uyuşmazlıkların çözüm usul ve yöntemlerini Kamulaştırma Kanunu'nda düzenlenmiştir.

Özel kanunlarına dayanılarak gerçek ve özel hukuk tüzel kişileri adına yapılacak kamulaştırmalarda da Kamulaştırma  Kanunu  hükümleri uygulanır.

Kamu yararı kararının yalnızca Kamulaştırma Kanunu 5. maddesinde belirlenen kurumlarca verilmesi mümkündür.

“Madde 5 – Kamu yararı kararı verecek merciler şunlardır: 

a) Kamu idareleri ve kamu tüzel kişileri;

3. maddenin ikinci fıkrasında sayılan amaçlarla yapılacak kamulaştırmalarda ilgili bakanlık,

Köy yararına kamulaştırmalarda köy ihtiyar kurulu,

Belediye yararına kamulaştırmalarda belediye encümeni,

İl özel idaresi yararına kamulaştırmalarda il daimi encümeni,

Devlet yararına kamulaştırmalarda il idare kurulu

Yükseköğretim Kurulu yararına kamulaştırmalarda Yükseköğretim Kurulu

Üniversite, Türkiye Radyo - Televizyon Kurumu, Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu yararına kamulaştırmalarda yönetim kurulları,

Aynı ilçe sınırları içinde birden çok köy ve belediye yararına kamulaştırmalarda ilçe idare kurulu,

Bir il sınırları içindeki birden çok ilçeye bağlı köyler ve belediyeler yararına kamulaştırmalarda il idare kurulu,

Ayrı illere bağlı birden çok kamu tüzelkişileri yararına kamulaştırmalarda Cumhurbaşkanı,

Birden çok il sınırları içindeki Devlet yararına kamulaştırmalarda Cumhurbaşkanı.

b) Kamu kurumları yararına kamulaştırmalarda yönetim kurulu veya idare meclisi, bunların olmaması halinde yetkili idare organları,

c) Gerçek kişiler yararına kamulaştırmalarda bu kişilerin, özel hukuk tüzelkişileri yararına kamulaştırmalarda ise; yönetim kurulları veya idare meclislerinin, yoksa yetkili yönetim organlarının başvuruları üzerine gördükleri hizmet bakımından denetimine bağlı oldukları köy, belediye, özel idare veya bakanlık.”

Kamu yararı kararının yalnızca Kamulaştırma Kanunu 6. maddesinde belirlenen kurumlarca onaylanması mümkündür.

"Madde 6 – Kamu yararı kararı;

a) Köy ihtiyar kurulları ve belediye encümenleri kararları, ilçelerde kaymakamın, il mer- kezlerinde valinin,

b) İlçe idare kurulları, il daimi encümenleri ve il idare kurulları kararları, valinin,

c) Üniversite yönetim kurulu kararları, rektörün,

d) Yükseköğretim Kurulu kararları, Kurul başkanının,

e) Türkiye Radyo - Televizyon Kurumu yönetim kurulu kararları, genel müdürün,

f) Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Yönetim Kurulu kararları, Yüksek Kurum Başkanının,

g) Kamu kurumları yönetim kurulu veya idare meclisleri veya yetkili idare organları kararları, denetimine bağlı oldukları bakanın,

h) Gerçek kişiler veya özel hukuk tüzelkişileri yararına; köy, belediye veya özel idarece verilen kararlar, valinin, 

onayı ile tamamlanır.

Cumhurbaşkanı veya bakanlıklar tarafından verilen kamu yararı kararlarının ayrıca onaylanması gerekmez.

Onaylı imar planına veya ilgili bakanlıklarca onaylı özel plan ve projesine göre yapılacak hizmetler için ayrıca kamu yararı kararı alınmasına ve onaylanmasına gerek yoktur. Bu durumlarda yetkili icra organınca kamulaştırma işlemine başlanıldığını gösteren bir karar alınır.”

Kamulaştırma işleminde öncelikle idarenin kamulaştırılacak taşınmazların sınırlarını, yüz ölçümünü, cinsini gösterir ölçekli plan yapması gerekmektedir. Akabinde taşınmazın malikleri, malikler vefat ettiyse mirasçılar belirlenmeli, taşınmazın vergi beyan ve değerleri bulunmalı; bulunamıyorsa da vergi dairesinden beyan yerine geçecek değer en geç bir ay içerisinde verilmelidir. Tüm bu işlemler sonrasında açılacak kamulaştırma bedelinin tespiti ve taşınmazın idare adına tescili davalarında kolaylık da sağlayacaktır.

Gerekli tespitlerin yapılmasının ardından kamulaştırma tapu siciline şerh verilecek, şerhin verilmesinin ardından tapu kütüğündeki değişikliklerle tapu müdürlüğü tarafından kamulaştırmayı yapan idareye bildirilecektir.

Kamulaştırma işlemi yapan idare tapu siciline şerh verilmenin ardından 6 ay içerisinde dava açarak ilgili belgeleri tapu müdürlüğüne ibrazla mükelleftir. İbraz edilmemesi halinde tapu müdürlüğü tarafından kamulaştırma şerhi başkaca bir talep ya da işlem beklenmeksizin silinecektir.

Kamulaştırma kanunu idarenin kamulaştırma halinde öncelikle satın alma usulü uygulayacağını hükme bağlamış, bu yöntemle kıymet takdir komisyonu kurularak taşınmazların tahmini bedelinin hesaplanması ve bedel üzerinden satın alma işlemi gerçekleştirerek pratik bir yöntemle kısa sürede çözüme ulaşmak amaçlanmıştır.

Kamulaştırılan taşınmazlar, özgülendikleri kamulaştırma amacı dışında başka bir amaca tahsis edilememektedir. Kamulaştırma amacı dışında kullanılan ya da özgülendikleri amaç için kullanılmayan taşınmazlarla ilgili olarak, kamulaştırma bedelinin kesinleşmesinden itibaren beş yıl içerisinde taşınmazların eski sahiplerinin geri alma hakları bulunmaktadır. Nitekim, Kamulaştırma kanunun 23.maddesi bu hususu düzenlemiştir. Yargıtay, belediye hizmet alanı olarak kamulaştırılan taşınmazın Lpg istasyonu yapılması için ihaleye çıkarılmasını geri alma davasının kabulü için hukuka uygun bir sebep saymıştır. Taşınmazda, kamulaştırma ve devir amacına uygun hiç bir işlem veya tesisat yapılmaz veya kamu yararına yönelik bir ihtiyaca tahsis edilmeyerek taşınmaz mal olduğu gibi bırakılırsa, mal sahibi veya mirasçıları kamulaştırma bedelini aldıkları günden itibaren işleyecek kanuni faiziyle birlikte ödeyerek, taşınmaz malını geri alabilir. Ancak yine kamu yararı için başka bir yapı yapılması ya da başka bir idareye devredilmesi halinde geri alım hakkı kullanılamayacaktır.

Telefon Et
Mail At