TAM YARGI DAVALARI

İdari iş ve eylemlerin hukuka aykırılığına karşı idari başvuru yolları ve yargısal başvuru yolları düzenlenmiştir.

Temel amacı idarenin eylem ve işlemlerinde hukuka uygunluğun sağlanması olan idari davaların bir çeşidi de tam yargı davaları olarak adlandırdığımız idari eylem ve işlemlerden dolayı zarara uğradıkları iddiasında olanlarca açılan ve zararın giderilmesi talebi olan davalardır.

İYUK madde 2/1-b de düzenlenmiştir.

Tam yargı davalarının konusunu idari işlemler ya da idari eylemler oluşturabilir.

Tam yargı davaları kendi içinde türlere ayılır.

Bunlar :

  • Tazminat Davaları
  • İstirdat( Geri Alma) Davaları
  • İdari Sözleşmelerden Doğan Davalar
  • Vergi Davaları

Tam yargı davalarında görevli mahkeme hangi mahkemedir?

Tam yargı davalarında genel görevli yargı yeri idare mahkemeleridir.Danıştay ve vergi mahkemeleri de tam yargı davalarında özel görevli mahkemelerdir.

Kanunun açık hükmü bulunmadığı hallerde idarenin sorumluluğunu gerektiren davaların idari yargı dışında adliye mahkemelerinde açılması mümkün değildir.

İdarenin sorumluluğunu soğuran tutum ve davranışlar olumlu ya da olumsuz olabilir.Örneğin zımni red kararları da tam yargı davası konusu oluşturabilir.

Tam yargı davaları ile iptal davaları birlikte açılabilir mi?

Bir idari işlem ya da eylem dolayısıyla ilgilinin menfaatinin yanı sıra ilgilinin bir hakkı da ihlal edilmiş olabilmektedir.

Bu durumlarda iptal davası ile tam yargı davasının birlikte açılması mümkündür.

İptal davası açıldıktan sonra da tam yargı davası açılabilir. Hatta iptal davasının kaybedilmesinden sonra dahi tam yargı davası açılabilir. Çünkü İdare eylem veya işleminde hukuka uygun davranmış olsa dahi kusursuz sorumluluk prensibinin geçerli olduğu hallerde tam yargı davasının açılmasında engel yoktur.

 İlgili tam yargı davası açmadan önce İdareye başvurulduğunda dava açma süresi bu başvurudan etkilenir.

Bu durumda iptal davasının sonuçlanmasından sonra zararın tazmini için üst makama , üst makamın olmaması durumunda kararı veren makama dava açma süresi içinde başvuran ilgililerin istemi İdare tarafından açıkça reddedilirse bu ret kararının tebliği üzerine 60 gün içerisinde  cevap verilmezse bu sürenin dolmasından sonra 30 gün içerisinde Vergi mahkemesinde, 60 günlük sürede İdare mahkemesinde dava açılabilir.

İdari işlemlere karşı doğrudan tam yargı davası açılabilir mi?

Bir idari işlemden doğan zararın tazmini için doğrudan ve hatta iptal davası açılmadan doğrudan doğruya zarar tazmini için tam yargı davası açılabilir.

Bir idari işlemin yapılmamasından dolayı da tam yargı davası açılabileceği unutulmamalıdır.

Örneğin, yıkım kararının uygulanmamış olması sebebiyle zarar meydana gelebilir ve bu sebeple İdare aleyhine tam yargı davası açılabilir.

İdari eylemden doğan tam yargı davaları:

İdari eylem, temelinde bir idari karar veya işlem olmayan, fizik alanında görülen iş, hareket , ameliye ve çalışmalardır.

Arkasında bir idari işlem bulunmayan idari eylemler de vardır.

Örneğin, İdarenin yapması gereken bir şeyi yapmaması , can ve mal güvenliğini sağlayıcı önlemleri almaması idari bir eylem olarak kabul edilir.

Tam yargı davalarında zamanaşımı süresi ne kadardır ve ne zaman başlar?

Hakkı ihlal edilen kişi tarafından idari dava açılmadan önce, bu eylemin yazılı olarak bildirilmesi veya başka suretle öğrenildiği tarihten itibaren bir yıl, her halde eylem tarihinden itibaren beş yıl içinde ilgili idareye başvurulması suretiyle hakkın yerine getirilmesinin istenilmesi zorunludur.

Yapılan başvurunun kısmen veya tamamen reddedilmesi halinde ön karar alınmış olur ve bu ön kararın alınmasından sonra süresinde tam yargı davası açılabilir.

Bu arada ön kararın aynı zamanda bir idari işlem niteliği taşıdığını ve iptal davasına konu edilebileceğini belirtmekte yarar vardır.

İdareye başvuru için öngörülen en geç 5 yıllık sürenin idari eylemin tamamlandığı , yol açan zararın ortaya çıktığı tarihten itibaren hesaplanması gerekir.

İdari sözleşmelerin yapılmasından sonra taraflar arasında bir anlaşmazlığın çıkmış olması tam yargı davası konusu edilebilir.

İdari sözleşme imzalanmasından önceki aşamaya ait uyuşmazlıkları idari işlemden doğan uyuşmazlık, idari sözleşmelerin uygulanmasından doğan ve tam yargı davasına konu olan uyuşmazlıkları idari sözleşmenin uygulanması sırasında ortaya çıkan uyuşmazlık olarak adlandırabiliriz.

İdari sözleşme öncesi işlemlerden doğan zararı idari sözleşmeden doğan zarar kapsamında değil idari işlemden doğan zarar niteliğinde kabul ederiz.

Tam yargı davası açılabilmesi için bir hakkın ihlal edilmiş olması şarttır.

Medeni hakları kullanma ehliyetine sahip olan kimseler tam yargı davası açabilirler.

Tam yargı davalarında kural olarak İdare davalı konumundadır.Dava, hakkın ihlaline yol açan eylemi ifa eden veya işlemi gerçekleştiren İdareye karşı açılır.

Tam yargı davalarının açılması için öngörülen süreleri davanın idari işlemden mi yoksa idari eylemden mi açıldığına göre ayırmak mümkündür.

İdari işlemlerden kaynaklanan tam yargı davalarında dava açma süresi 60 gündür.

İdari eylemlerden doğan zararların tazminine ilişkin olarak dava açılmadan önce İdareye başvurulması halinde bu başvuru cevabından itibaren 60 günlük sürede dava açılması gerekir. Bu hallerde İdarenin başvuruya 60 gün içinde cevap vermeyebileceği zımni red halinden sonraki izleyen 60 gün içinde tam yargı davası açılabileceği unutulmamalıdır.

Tam yargı davası iptal davası gibi dilekçe ile açılır.

Telefon Et
Mail At